Metodologia ocen

Cel i zakres

Raport odpowiada na dwa odrębne pytania:

1. Jak intensywne są obserwowane działania i zagrożenia wobec Polski/NATO? — skala 0–10.
2. Jaki jest sygnał bezpośredniej konfrontacji militarnej Rosja–NATO? — 🟢 / 🟡 / 🟠 / 🔴.

Wskaźniki nie są prawdopodobieństwem wojny ani prognozą. Ukraina i NATO pozostają odrębnymi obszarami: zdarzenie na terytorium Ukrainy może wpływać na bezpieczeństwo Polski i NATO, ale nie jest automatycznie atakiem na Sojusz.

1. Intensywność — ocena obserwacyjna 0–10

Oceniaj osobno: hybrydowe (przekrojowo), sabotaż/dywersja, cyber, GNSS/EW, FIMI/infosfera oraz incydenty militarne. Ocena przekrojowa nie jest sumą domen.

Zakres	Kotwica operacyjna
0	W monitorowanym materiale brak istotnej aktywności w danej domenie; ocena wymaga przynajmniej podstawowego pokrycia.
1–2	Pojedyncza lub ograniczona aktywność; niewielki udokumentowany zasięg/skutek albo słaby, niepełny sygnał.
3–4	Powtarzalna aktywność albo pojedynczy istotny incydent; umiarkowany poziom zagrożenia w monitorowanej próbce.
5–6	Powtarzalna aktywność w wielu lokalizacjach / kilku domenach lub długotrwałe, istotne zakłócenia; potwierdzony wpływ.
7–8	Rozległa, utrzymująca się kampania z poważnymi skutkami lub licznymi poważnymi incydentami.
9–10	Bardzo rozległe i utrzymujące się działania z ciężkimi, systemowymi skutkami.

Zasada użyteczności oceny

Raport ma przede wszystkim pokazywać kierunek i skalę zagrożenia, a nie pełnić rolę audytu dowodowego. Jeżeli materiał pozwala na sensowną ocenę orientacyjną, podaj liczbę i obniż pewność zamiast zastępować ocenę przez n/d.

• n/d stosuj wtedy, gdy materiał nie pozwala nawet na rozsądne przybliżenie.
• Przy częściowej atrybucji, ograniczonym zasięgu lub nierównym pokryciu zachowaj ocenę liczbową, ale oznacz niską pewność i opisz ograniczenie.
• Nie usuwaj wcześniejszej oceny wyłącznie dlatego, że nie da się jej precyzyjnie zwalidować. Jeśli późniejsze źródła nie obalają podstawy merytorycznej, lepiej zachować ocenę orientacyjną.
• Jeżeli późniejsze źródło obaliło fakt będący podstawą oceny (np. zmieniła się atrybucja incydentu), popraw fakt i przelicz ocenę. Poprawność faktów ma pierwszeństwo przed zachowaniem starej liczby.
• Nie zwiększaj punktacji za samą liczbę artykułów, komunikatów, sankcji lub duplikatów tego samego zdarzenia.

Każda liczba powinna mieć krótkie uzasadnienie i poziom pewności.

2. Bezpośrednia konfrontacja militarna — osobny sygnalizator

• 🟢 — w monitorowanym materiale brak konkretnych sygnałów bezpośrednich przygotowań do konfrontacji.
• 🟡 — konkretne napięcia lub incydenty militarne, bez spójnego zestawu przesłanek bezpośredniej konfrontacji.
• 🟠 — kilka niezależnych, aktualnych i potwierdzonych sygnałów bezpośrednich przygotowań, spójnych czasowo i operacyjnie.
• 🔴 — potwierdzone rozpoczęcie bezpośredniej konfrontacji militarnej Rosja–NATO.
• n/d — materiał jest zbyt ubogi, aby przypisać nawet orientacyjny kolor.

Przy częściowym pokryciu preferuj kolor z niską pewnością, jeśli monitorowany materiał daje podstawę do orientacyjnej oceny. Zielony nie oznacza „brak zagrożenia”; oznacza brak konkretnych sygnałów w monitorowanej próbce.

Dla wykresów i porównań sygnał ma również porządkowe kodowanie 1–4: 1/4 = 🟢, 2/4 = 🟡, 3/4 = 🟠, 4/4 = 🔴. To wyłącznie numeryczny zapis czterech kategorii sygnału — nie liniowa miara intensywności, prawdopodobieństwa wojny ani odległości między poziomami.

Naruszenie przestrzeni, ćwiczenia NATO, działania w Ukrainie, sankcje czy art. 4 same w sobie nie przesądzają o 🟠 ani 🔴.

3. Porównywanie okresów

Dla każdej domeny zapisuj wartość bieżącą, wartość poprzedniego okresu, kierunek zmiany i pewność.

• Porównuj tygodnie z tygodniami, miesiące z miesiącami i lata z latami.
• Przy nierównym pokryciu można zachować orientacyjne porównanie, jeżeli obie oceny mają sens redakcyjny; zaznacz wtedy niską pewność.
• n/d dla zmiany stosuj, gdy okres jest niepełny albo porównanie byłoby faktycznie pozbawione znaczenia.
• Nie traktuj różnicy punktowej jako statystycznego pomiaru rzeczywistej liczby operacji. To redakcyjny wskaźnik zmiany w obserwowanym materiale.
• Datę zdarzenia, datę ujawnienia i późniejszą aktualizację traktuj osobno.

Spójność między tygodniami i miesiącami

Skala 0–10 ma te same kotwice znaczeniowe niezależnie od długości raportu. Wynik opisuje intensywność i znaczenie działań w danym okresie, a nie skumulowaną liczbę zdarzeń. Dłuższy okres nie dostaje automatycznie wyższej oceny tylko dlatego, że obejmuje więcej dni.

• Raport miesięczny nie jest sumą punktów tygodniowych. Cztery tygodnie po 2/10 nie uzasadniają same z siebie miesiąca 5/10.
• Jeżeli dla miesiąca istnieją raporty tygodniowe, użyj ich jako obowiązkowego testu spójności. Ocena miesięczna powinna zwykle odpowiadać typowemu lub podwyższonemu poziomowi widocznemu w tygodniach.
• Ocena miesięczna może być wyższa od najwyższego tygodnia tylko wtedy, gdy istnieje udokumentowany efekt długotrwały lub przekrojowy, którego nie oddaje pojedynczy tydzień (np. ciągłe zakłócenia GNSS, wielotygodniowa kampania albo aktywność w kilku domenach). Takie odstępstwo krótko uzasadnij.
• Jeżeli miesiąc wychodzi wyżej wyłącznie przez kumulowanie liczby artykułów lub incydentów z kolejnych tygodni, przelicz ocenę.
• O przypisaniu zdarzenia do tygodnia lub miesiąca decyduje przede wszystkim data zdarzenia, nie data publikacji. Późniejsza publikacja może skorygować starszy raport, ale nie powinna sztucznie podnosić bieżącego okresu.

4. Pewność i pokrycie

Pewność oceny:

• wysoka — kilka niezależnych, wiarygodnych potwierdzeń i dobrze znany zakres;
• umiarkowana — wiarygodne źródła, ale niepełny zakres lub atrybucja;
• niska — fragmentaryczne dane, częściowa atrybucja, nierówne pokrycie albo ocena orientacyjna.

Pokrycie raportu może być pełne, częściowe lub nieznane. Ograniczenie pokrycia ma obniżać pewność — nie powinno automatycznie usuwać użytecznej oceny.

5. Fakty, komentarze i audyt

• Fakty oddzielaj od komentarzy analityków i obserwatorów.
• Komentarz bez źródła można zachować jako archiwalny komentarz pomocniczy, wyraźnie zaznaczając brak bezpośredniego źródła; nie używaj go jako jedynej podstawy punktacji.
• Audyt ma korygować błędne daty, atrybucję i duplikaty, ale nie powinien usuwać ocen lub komentarzy tylko dlatego, że są niedoskonałe.
• Jeżeli ocena jest dyskusyjna, zachowaj ją z niższą pewnością i zastrzeżeniem zamiast usuwać informację.
• Źródła pierwotne mają pierwszeństwo; źródła wtórne i komentarze służą do interpretacji.

6. Status raportów

Pliki znajdujące się w publicznym katalogu 40 Reports/monitoring-zagrozen-hybrydowych-rosji/reports/ są raportami publicznymi. Nie oznaczaj ich jako „wersja robocza” ani „roboczy”.

Szczegółowy schemat tytułów i reguły redakcyjne są zapisane w README projektu oraz w szablonie raportu.